Warianty tysiąca — blokada, beczka, bomba i zasady turniejowe

W tysiąca w każdym domu gra się trochę inaczej, ale różnice układają się w dwie rodziny zasad. W Polsce zwykle gra się z blokadą: od 800 punktów zapisuje się tylko ugraną własną grę. W rodzinie z beczką — opisywanej przez pagat.com w wersji granej w Rosji, na Białorusi i na Ukrainie oraz obecnej w rosyjskojęzycznych serwisach online — od 880 punktów wynik staje, a gracz ma trzy rozdania, żeby ugrać grę. Poniżej porównanie wariantów; przy każdym podajemy źródło. Nasza gra jest polska, więc domyślnie ma blokadę.

W skrócie

• Dwie rodziny zasad: blokada (od 800 liczy się tylko własna gra) i beczka (od 880 wynik staje, są trzy próby).
• Nie znaleźliśmy oficjalnego regulaminu ani federacji tysiąca — ani w Polsce, ani na Ukrainie czy w Rosji.
• Kilka polskich turniejów gminnych ma ten sam, powielany regulamin.
• Bomba i rozpisanie to ta sama decyzja — rezygnacja z gry po obejrzeniu musiku — tylko z innymi liczbami.
• W naszej grze są dwa zestawy zasad, PL domowe i PL turniejowe; oba kończą grę blokadą.

Różnice w jednej tabeli

PL domowe i PL turniejowe to zestawy zasad w naszej grze. Kolumna „PL turniejowe” opisuje regulaminy turniejów w Siedliszczu i Błaszkach; regulamin nie wspomina o bombie, czterech dziewiątkach, meldunku w pierwszej lewie ani o grze we czworo, więc w tych wierszach pokazujemy nasz zestaw. Kurnik to strona zasad serwisu kurnik.pl. Beczka to zasady z pagat.com (wersja grana w Rosji, na Białorusi i na Ukrainie) i z Cyklopedii. „—” znaczy, że źródło tego nie podaje.

Limit 120 + wartość meldunków na ręce podają Wikipedia, Kurnik i Cyklopedia. Regulamin turniejowy i pagat.com piszą tylko, że bez meldunku nie wolno licytować powyżej 120 — więcej w artykule licytacja i musik.

Zasady domowe (PL domowe)

Zestaw PL domowe to zasady domowe z naszej gry — jeden z wielu domowych wariantów, a nie „jedyne prawdziwe” zasady:

• licytacja od 100 co 10, limit 120 + wartość meldunków na ręce;
• musik zawsze pokazany wszystkim;
• bomba: rozgrywający 0, każdy przeciwnik +60 (chyba że ma już 800 lub więcej); każdy gracz ma 3 bomby na partię, nie wolno ich rzucać od 800 punktów;
• obowiązek przebicia i obowiązek atutu, gdy brak koloru; meldunek nie w pierwszej lewie;
• cztery dziewiątki: karty tasuje się od nowa automatycznie;
• obrona zaokrąglana do dziesiątek, 5 w górę (25 → 30);
• blokada od 800 bez ucinania (780 + 40 = 820), a obrońca zatrzymuje się na 990;
• we czworo pauzujący dostaje wartość meldunku leżącego w musiku.

Wszystko po kolei: zasady krok po kroku i punktacja.

Zasady turniejowe (PL turniejowe)

Nie znaleźliśmy w Polsce federacji tysiąca ani ogólnopolskiego regulaminu. Regulaminy gminnych turniejów w Siedliszczu (2022) i w Błaszkach (2018) oraz Błaszkowskiej Ligi Tysiąca 2023/2024 mają ten sam tekst zasad. Nasz zestaw PL turniejowe jest oparty na tym regulaminie:

• przy stole 3 osoby; 7 kart rozdawanych po jednej, 3 do musiku;
• obowiązkowe 100, podbicie tylko o 10, bez meldunku najwyżej 120;
• musik pokazany wszystkim, gdy licytacja doszła do 130;
• po jednej karcie zakrytej dla każdego przeciwnika, deklaracja nie niższa niż licytacja;
• trzeba dołożyć do koloru i przebić;
• obrona zaokrąglana do dziesiątek: końcówki 1–5 w dół, 6–9 w górę (25 → 20);
• dopisywanie z obrony tylko do 800; gra kończy się, gdy ktoś ma 1000 lub więcej.

Regulamin nie wspomina o bombie, beczce, czterech dziewiątkach ani o grze we czworo. W naszym zestawie nie ma więc bomby, cztery dziewiątki gra się normalnie, limit z meldunkiem jest taki sam jak w innych źródłach (120 + meldunki na ręce), a meldować w pierwszej lewie nie wolno.

Turnieje różnią się też formą. W Błaszkowskiej Lidze gra się 8 kolejek po 3 rundy, a za miejsce przy stole dostaje się 7, 3 albo 1 punkt. Turniej w Skoroszowie (2023) gra zupełnie inną odmianę: po 8 kart, bez musiku i bez licytacji, z blokadą od 900, a rozdanie bez lewy kosztuje 120 punktów.

Blokada od 800

Blokada to polski sposób na koniec gry: kto przed rozdaniem ma 800 punktów lub więcej, zapisuje tylko ugraną własną grę, a obrona nic mu już nie daje. Tak opisują to Wikipedia, Kurnik i regulaminy turniejów. pagat.com w opisie odmiany polskiej podaje próg 900 i dodaje, że blokada znika, gdy gracz spadnie poniżej 900.

Zasady różnią się tym, co się dzieje tuż pod progiem: w zasadach domowych obrona liczy się w całości (780 + 40 = 820), w regulaminie turniejowym jest ucinana do 800 — szczegóły w punktacji. Część polskich stron zna też „beczkę” jako opcję, ale inną niż opisana niżej — na przykład rzutkrytyczny.pl: od 800 albo 900, z ograniczoną liczbą rozdań.

Beczka

Na beczce wynik gracza staje, a żeby skończyć partię, trzeba ugrać grę jako rozgrywający. Tak opisują to pagat.com, Cyklopedia, ukraińska Wikipedia oraz serwisy IgraFan i livegames:

• na beczkę wchodzi się zwykle od 880 punktów (Cyklopedia: umownie też 900); wynik zostaje ustawiony na 880, a obrona się nie liczy;
• trzeba ugrać grę za co najmniej 120 (IgraFan i livegames: 121; Cyklopedia: zwykle gra się za 125);
• na ugranie są 3 rozdania; kto nie zdąży, traci 120 punktów (pagat.com: spada na 760);
• kto na beczce przegra własną grę, odejmuje deklarację i schodzi z beczki (pagat.com);
• rozpisać gry na beczce nie wolno (pagat.com, IgraFan, livegames).

Odmiany: kto wejdzie na zajętą beczkę, spycha z niej poprzedniego gracza, a ten traci 120 (pagat.com, IgraFan, livegames); według pagat.com, gdy na beczkę wchodzi dwóch graczy naraz, obaj tracą 120, a po trzech upadkach z beczki wynik spada do zera; według ukraińskiej Wikipedii meldunki na beczce się nie liczą.

W naszej grze beczki jeszcze nie ma — oba zestawy zasad, PL domowe i PL turniejowe, kończą grę blokadą.

Bomba i rozpisanie

Bomba to rezygnacja z gry po obejrzeniu musiku, zanim rozgrywający odda karty: nie gra rozdania, a przeciwnicy dostają punkty. W zasadach z beczką ta sama decyzja nazywa się rozpisaniem (ros. роспись, ukr. розпис) i różni się tylko liczbami. W tabeli „—” znaczy, że źródło tego nie podaje.

Inne różnice

Krok licytacji: 10 albo 5

W Polsce licytuje się co 10 (regulaminy turniejów, Kurnik, Wikipedia). W zasadach z beczką co 5: 100, 105, 110… (pagat.com, Cyklopedia, ukraińska Wikipedia). Limit z meldunkiem jest w obu rodzinach ten sam: ile wolno licytować.

Zaokrąglanie obrony

Przy zaokrąglaniu do piątek 17 daje 15, a 18 — 20. Rozgrywającego zwykle się nie zaokrągla: dostaje albo traci całą deklarację.

Obowiązek przebicia

W polskich zasadach trzeba przebić, jeśli się da — dać wyższą kartę w kolorze wyjścia (zasady domowe, regulaminy turniejów, Kurnik). W zasadach z beczką wystarczy dołożyć do koloru, a kto koloru nie ma, daje atut (pagat.com, Cyklopedia). Gdy przeciwnik przebił atutem, a ty masz tylko niższy atut, regulamin ze Skoroszowa każe go dać, a Wikipedia — nie; w naszej grze trzeba go dać.

Meldunek w pierwszej lewie

W zasadach domowych, w zasadach z beczką i w serwisach IgraFan i livegames w pierwszej lewie meldować nie wolno. pagat.com w opisie odmiany polskiej pozwala zameldować nawet w pierwszej lewie, a Cyklopedia zna to jako opcję. Regulamin turniejowy i Kurnik o tym nie piszą.

Cztery dziewiątki

Według Wikipedii posiadacz czterech dziewiątek może zażądać nowego rozdania przed licytacją — każda odzywka, nawet pas, oznacza rezygnację z tego prawa — a gracz z meldunkiem takiego prawa nie ma. Kurnik też pozwala poprosić o nowe rozdanie. W zasadach z beczką posiadacz może zażądać nowego rozdania po wymianie kart (pagat.com). Niektóre źródła dają nowe rozdanie także przy bardzo słabej ręce: Cyklopedia przy mniej niż 13–15 punktach w kartach, IgraFan przy mniej niż 14 punktach w 8 kartach.

W naszej grze w zasadach domowych karty tasuje się od nowa automatycznie, w turniejowych gra się tymi kartami, a prawo żądania dodajemy jako opcję zasad.

Wartości meldunków

Kier 100, karo 80, trefl 60 i pik 40 podają pagat.com, Cyklopedia oraz polska i ukraińska Wikipedia. Według niemieckiej Wikipedii w Austrii pik jest wart 60, a trefl 40. Stara wersja polskiej Wikipedii (2011) podawała dla Górnego Śląska i Krakowa karo 40, kier 60, pik 80 i trefl 100, a dla Wielkopolski karo 40, kier 60, trefl 80 i pik 100 — tego nie potwierdziliśmy w innych źródłach. Gra 1001 ma jeszcze inne wartości (trefl 100, pik 80, kier 60, karo 40), ale to osobna gra. Skąd standardowe wartości: meldunki.

Rzadsze dodatki

Źródła opisujące zasady z beczką wymieniają też dodatki, których w polskich źródłach nie znaleźliśmy — pagat.com w opisie odmiany polskiej pisze wprost, że kary za zera nie ma.

Cyklopedia to wiki prowadzona przez czytelników, a IgraFan i livegames opisują ustawienia własnych serwisów, więc to opisy zwyczajów, nie przepisy. Kontry, czyli podwojenia stawki przez obrońców, nie znaleźliśmy w żadnym z tych źródeł.

Gra we dwoje i we czworo

We dwoje opisujemy na tej stronie odmianę z licytacją i dwoma musikami po 2 karty — pagat.com nazywa ją „Auction 1000” (zasady dla 2 osób). Wikipedia opisuje też odmianę z 9 kartami na rękę i dwoma musikami po 3 karty oraz tysiąca dobieranego, w którym gracze zaczynają z 7 kartami i dobierają w trakcie gry. Na Kurniku punkty z musików dostaje ten, kto weźmie ostatnią lewę.

We czworo pauzuje zwykle rozdający; pagat.com zna też odmiany, w których pauzuje gracz po prawej albo naprzeciw rozdającego. Wikipedia i Kurnik mówią o pauzującym, że jest „na musiku” (Kurnik: „na musie”), a Cyklopedia nazywa go «сидящий на прикупе», dosłownie „siedzącym na musiku”. Wikipedia opisuje także grę we czworo w parach, po 5 kart. Wszystkie cztery źródła, które podają punkty pauzującego (Wikipedia, Kurnik, pagat.com i Cyklopedia), dają mu coś za karty leżące w musiku; różnią się tym, za które:

Więcej: zasady dla 4 osób.

Czego nie wiemy

• Białoruś i Kazachstan: nie znaleźliśmy własnych opisów zasad; pagat.com opisuje jedną wersję dla Rosji, Białorusi i Ukrainy.
• Szczegóły ukraińskie — ile rozpisań na partię, czy bolty liczy się łącznie, czy z rzędu, czy meldunki na beczce się liczą — znamy tylko z ukraińskiej Wikipedii (jej artykuł o tysiącu sam zaznacza, że nie ma przypisów) i pagat.com; nie sprawdziliśmy ich jeszcze z graczami.
• Turnieje poza Polską: regulaminu turnieju w Repino (2008) nie da się już otworzyć, a innych regulaminów z Rosji ani z Ukrainy nie znaleźliśmy.
• Kurnik nie pisze, czy wolno meldować w pierwszej lewie.